Veel organisaties investeren in vitaliteit, maar het effect blijft vaak uit. Waarom haken medewerkers niet aan? Bij Menea geloven we dat duurzame gedragsverandering alleen slaagt als die van binnenuit komt. Loopbaancoach en trainer Marije Pathuis legt uit hoe je dat bij jouw medewerkers voor elkaar krijgt. 

Vitaliteit werkt pas als het écht past 

Van een fietsplan tot een abonnement op de sportschool: organisaties bieden van alles aan om hun medewerkers vitaler te maken. Maar het effect is vaak minder dan gehoopt, ziet Marije. “Veel vitaliteitsinitiatieven worden top-down aangeboden. Maar als het aanbod niet aansluit bij wat je mensen echt nodig hebben, blijft de betrokkenheid achter.” Veel HR-afdelingen vragen zich dus af: hoe krijgen we medewerkers écht in beweging? 

Bewustwording als startpunt voor duurzame inzetbaarheid 

Voor Menea een mooie aanleiding voor het ontwikkelen van een inspiratiesessie rondom dat thema. Startpunt is het invullen van een laagdrempelige scan, om inzicht te geven in hoe de deelnemers persoonlijk aankijken tegen het begrip ‘vitaliteit’. Daarmee brengen deelnemers feitelijk zelf al in kaart welke factoren voor hen het belangrijkst zijn. 

Dat invullen gebeurt tijdens de sessie, zodat er direct een gesprek op gang komt. “De meeste mensen denken bij vitaliteit automatisch aan fysieke gezondheid, dus meer bewegen of gezonder eten. Maar voor sommige medewerkers ligt de kern juist bij mentale gezondheid: die voelen zich bijvoorbeeld sociaal buitengesloten of onveilig op het werk. Dan helpt een fruitmand niet.” 

Kleine stappen, groot effect 

Na het invullen van de vragenlijst gaan deelnemers in gesprek over hun inzichten. “Dat levert niet alleen bewustwording op, maar ook verbinding met elkaar,” legt Marije uit. “We eindigen altijd met één actiepunt per persoon. Geen groot doel dat je toch niet volhoudt, maar iets kleins dat je morgen al kunt doen.” 

De insteek van zo’n sessie is om medewerkers zelf de regie te laten nemen, benadrukt ze. “We willen mensen geen lijstje met adviezen geven. Dan krijg je allemaal goedbedoelde tips van anderen, maar je weet zelf niet meer wat bij je past. Juist daarom moeten de inzichten van de deelnemers zelf komen.” 

Een vitaliteitsaanpak op maat  

De eerste inspiratiesessie volgens dit nieuwe format werd gehouden bij Amphia Ziekenhuis, en het enthousiasme waarmee die sessie ontvangen werd, smaakt naar meer. “De kracht zit in dingen klein houden. Geen groot project, maar gewoon beginnen met een sessie die mensen aanzet tot reflectie en actie.” Deelnemers gaven aan dat het hielp om stil te staan bij wat vitaliteit voor henzelf betekent, maar ook dat het prettig was om met elkaar in gesprek te gaan, zonder dat er direct iets moest.   

De vervolgstap hangt af van wat deelnemers zelf benoemen als urgente thema’s. “Als sociale veiligheid veel genoemd wordt, kunnen we daar bijvoorbeeld een verdiepende training voor geven,” vertelt Marije. Zo hou je het maatwerk, passend bij de organisatie én bij de mensen.  

De les van deze aanpak? Vitaliteit vooropzetten werkt alleen als medewerkers zelf aan het roer staan. Niet omdat HR iets oplegt, maar omdat mensen zelf inzien wat ze nodig hebben. “Dat vraagt een andere houding van organisaties,” zegt Marije. “Niet zenden, maar samen onderzoeken. Niet alles tegelijk willen veranderen, maar beginnen met iets kleins dat werkt.” 

Wil je ook aan de slag met vitaliteit op de werkvloer?  

Of je nu begint in een klein team of een groter vitaliteitsprogramma opzet: we denken graag mee over een aanpak die past bij jouw organisatie. Onze trainingen en sessies zijn praktisch, persoonlijk en altijd op maat. 

We gaan graag met je in gesprek!

Binnen een gezonde organisatiecultuur is sociale veiligheid onmisbaar. Toch komt het vertrouwen binnen teams ook wel eens onder druk te staan, waardoor medewerkers zich onveilig gaan voelen. Dat zegt Marije Pathuis, loopbaancoach en trainer bij Menea. Roddelen, een gebrek aan openheid en negatieve aannames over collega’s krijgen dan de overhand. “Medewerkers durven zich niet meer te uiten, geen feedback te geven – en die al helemaal niet te ontvangen.” 

Waarom sociale veiligheid zo belangrijk is 

Sociale veiligheid gaat over meer dan alleen respectvolle omgangsvormen op de werkvloer. In een sociaal veilige werkomgeving voelen mensen zich gesteund, gezien en vrij om zichzelf te zijn. Dit zorgt voor meer betrokkenheid, meer productiviteit en minder werkstress. “Wanneer dat vertrouwen ontbreekt, zie je dat de communicatie stokt. En dat heeft grote impact op de samenwerking en teamprestaties,” legt Marije uit. 

Een gebrek aan sociale veiligheid brengt niet alleen de sfeer in gevaar, maar verhoogt ook het risico op langdurige uitval door werkstress. Het is dus van groot belang dat je een onveilige sfeer op de werkvloer tijdig (h)erkent. 

‘Reageren vanuit je eigen referentiekader leidt tot onbegrip’ 

Volgens Marije ligt de grootste uitdaging op het gebied van sociale veiligheid in communicatie. “Wat leeft er bij jou? Wat heb jij nodig? Hoe stemmen we dat met elkaar af? Het begint allemaal met die vragen. Maar wat je vaak ziet, is dat mensen vanuit hun eigen referentiekader reageren, zonder stil te staan bij waar dat gedrag vandaan komt of wat de drijfveren van de ander zijn. Dat zorgt voor onbegrip.” 

Als trainer bij Menea begeleidt Marije regelmatig trainingen en teamcoachingssessies die helpen dit patroon te doorbreken. Een belangrijk uitgangspunt daarbij is vertrouwen; de basis van de piramide van Lencioni. Dit model brengt de 5 factoren in kaart die essentieel zijn voor een goede teamsamenwerking. “De eerste stap in zo’n coachingstraject is elkaar beter leren kennen, je kwetsbaar durven opstellen. Pas daarna kun je ook meer begrip voor elkaar krijgen. Dat is spannend, maar essentieel om vertrouwen te herstellen en een team weer in balans te brengen,” aldus Marije. 

Inzicht in communicatie en gedrag 

Een ander belangrijk onderdeel van die trainingen is inzicht krijgen in de eigen communicatiestijl en die van anderen. Tools zoals DISC en inzichten vanuit het NLP-communicatiemodel helpen deelnemers begrijpen waarom zij anders op dezelfde situatie reageren dan hun collega’s. “Als je snapt hoe jouw ‘filters’ werken en dat die van een ander anders zijn, kun je veel meer begrip opbrengen voor die ander,” legt Marije uit. “Dat inzicht verandert alles.” 

Tijdens de sessies leren deelnemers ook om zich bewust te worden van hun oordelen. “Het brein wil het liefst altijd gelijk hebben over bestaande overtuigingen. Maar als je durft te twijfelen aan je eigen perceptie en openstaat voor een ander, gebeuren er magische dingen.” 

Samen bouwen aan een sociaal veilige werkomgeving 

Leidinggevenden spelen volgens Marije een sleutelrol in het signaleren en bespreekbaar maken van sociaal onveilige situaties. Een goede leidinggevende staat volgens haar tussen de mensen, verkleint de machtsafstand en bevordert open communicatie. “Die roept niet: team, los het maar samen op. Ze moeten niet alleen betrokken zijn, maar ook het goede voorbeeld geven: empathie tonen, actief luisteren en ruimte bieden voor feedback.” 

Daarbij is het belangrijk dat leidinggevenden zich bewust zijn van hun eigen communicatiestijl en hoe deze overkomt op anderen. “Als je als leidinggevende begrijpt dat niet iedereen denkt zoals jij, kun je de behoeften van je team beter aanvoelen en erop inspelen. Dat versterkt niet alleen het vertrouwen, maar motiveert ook het hele team om samen te bouwen aan een sociaal veilige werkomgeving.”  

Herken je jouw team of organisatie in deze uitdagingen? 

We gaan graag met je in gesprek over een oplossing op maat. Samen bepalen we het doel en een passende strategie, die je kunt blijven inzetten om de verandering ‘aan’ te laten staan. 

De termen ‘stress’, ‘overspannen’ of ‘burn-out’ worden vaak door elkaar heen gebruikt. Maar wat zijn eigenlijk de verschillen? En wat kunnen je medewerkers er zelf aan doen om in stressvolle situaties de touwtjes in handen te houden, zodat het niet van kwaad tot erger gaat? In deze blog vertellen we je er meer over.  

Vroegtijdige bewustwording voorkomt langdurig verzuim 

Burn-out komt relatief vaak voor bij jonge werknemers, met name in de leeftijdscategorie van 25 tot 35 jaar. In Nederland ervaart ongeveer 14% van de werknemers burn-outklachten, met gemiddeld zo’n 9 maanden aan ziekteverzuim tot gevolg. Het is al langer bekend dat werkgerelateerde stress hierbij de grootste boosdoener is. Wil je als werkgever voorkomen dat mensen langdurig uitvallen door het niet op tijd (h)erkennen van stress, dan zul je medewerkers dus al in een vroeg stadium bewust moeten maken van de verschillende signalen.  

Stress, spanning of burn-out?  

Stressklachten zijn in wezen fysieke of mentale reacties op kortstondige uitdagingen of druk. Die reacties kunnen variëren van mild tot intens en zijn vaak tijdelijk van aard. Typische symptomen zijn onder andere een verhoogde hartslag, gespannen spieren, minder mentale veerkracht en een gevoel van onrust of zenuwachtigheid. 

Belangrijk om te benadrukken: stress is niet altijd negatief! Gezonde stress kan je namelijk ook motiveren om actie te ondernemen en helpen om doelen te bereiken. Maar wanneer je medewerkers chronisch stress ondervinden en dit niet op tijd (h)erkennen, kan dit leiden tot spanningsklachten. 

Spanningsklachten ontstaan wanneer stress onvoldoende wordt aangepakt en daardoor langere tijd aanhoudt. Hierbij kun je denken aan slaapproblemen, hoofdpijn en een constant gevoel van spanning of irritatie. Het onderscheid tussen stress- en spanningsklachten ligt voornamelijk in de duur en intensiteit van de symptomen. Blijf je deze signalen langdurig negeren, dan ligt een burn-out op de loer. 

Burn-outklachten vertegenwoordigen het ernstigste stadium in dit spectrum. Een burn-out ontstaat na een langdurige periode (minstens 6 maanden) van niet-aangepakte stress en spanning, waardoor medewerkers zich zowel mentaal als fysiek volledig uitgeput voelen. Kenmerkend voor een burn-out zijn gevoelens van cynisme en onverschilligheid. 

Gecontroleerd omgaan met stress op het werk 

Met alleen meer bewustwording over de verschillende stadia en bijbehorende signalen ben je er nog niet. Want hoe houden medewerkers zelf de regie over de hoeveelheid stress die ze ervaren, zeker in een maatschappij waarin we continu overspoeld worden door prikkels en afleiding? Met andere woorden: hoe blijft je brein in de zogeheten ‘groene zone’, waarin we ons automatische instinct de baas blijven en gecontroleerd op stress kunnen reageren?  

Daarvoor hebben we een inspiratiesessie ontwikkeld, gebaseerd op onze succesvolle training Het Vitale Brein. Tijdens die sessie gaan we dieper in op de wetenschap achter hoe je brein functioneert in stressvolle situaties en bespreken we hoe je een goede balans kunt vinden tussen stressbronnen en energiebronnen. Bovenal is er tijd voor het delen van vragen over en ervaringen met stress op het werk. Zo leren medewerkers hoe ze hun ‘groene zone’ vaker kunnen activeren en zo hun brein kunnen trainen om flexibel en veerkrachtig te blijven. 

Stress op het werk de baas blijven? Laat je inspireren! 

Wil jij ook aan de slag met het reguleren van stress op de werkvloer? Onze inspiratiesessie kan je op meerdere vlakken ondersteunen, of je nu preventief handvatten wil bieden of medewerkers wil motiveren om tijdig aan de bel te trekken. We gaan er graag met je over in gesprek!